Na terenie gminy znajduje się wiele miejsc pamięci związanych z I i II wojną światową. Pozostałościami odbytych walk są cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej i pojedyncze mogiły i pomniki upamiętniające ofiary II wojny światowej.
Podczas okupacji żołnierze niemieccy dokonywali w lasach położonych w gminie Pleśna grupowych rozstrzeliwań Polaków. Pomimo niechęci władz PRL, na terenie gminy opiekowano się miejscami pochówku ofiar II wojny światowej. Dzięki temu wszystkie miejsca splamione krwią ofiar są udokumentowane. Często miejsca te zostały upamiętnione dzięki anonimowym mieszkańcom gminy.
Kultywowanie lokalnej tradycji i historii, szczególnie związanej z wydarzeniami lat wojennych, było i jest bardzo ważne dla mieszkańców Gminy Pleśna. Pomimo upływu czasu pamięć o tych wydarzeniach jest żywa, a groby poległych i zamordowanych są odwiedzane przez mieszkańców i uczniów lokalnych szkół.
W ostatnich miesiącach odnowiono trzy miejsca pamięci położone w miejscowości Rychwałd:
- 2 mogiły zbiorowe, w których pochowano:
– 18 Polaków rozstrzelanych przez Niemców, przywiezionych prawdopodobnie
z Tarnowa w 1940 roku (prawdopodobnie 8.09.1940 r.)- lokalizacja w Rychwałdzie, Las Koszycki,
– 4 więźniów przywiezionych z Tarnowa i rozstrzelanych 30 marca 1944 r.- lokalizacja w Rychwałdzie, Olszówki. - pomnik wraz z dwoma mogiłami upamiętniającymi miejsce rozstrzelania 13 więźniów politycznych przywiezionych z Limanowej lub Nowego Sącza 31 marca 1944 r. – lokalizacja w Rychwałdzie, Olszówki. Przy pomniku znajduje się także pomnik upamiętniający działania bojowe batalionu AK Barbara- tzw. akację maślaną.
Całkowity koszt zadania wyniósł 63 000,00 zł. Pieniądze na realizację zadania pochodziły z następujących źródeł:
- województwo małopolskie w ramach programu „Małopolska Pamięta”: 34 000,00 zł,
- budżet państwa: 29 000,00 zł.
Konserwacja obiektu wykonana ze środków gminy Pleśna i województwa małopolskiego w 2024 r.




